حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
77
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
وقايع خارجى بنى اميه در دورهء خلافت خود در خارج حدود ممالك اسلامى بتسخير بلاد و انتشار اسلام در آن نواحى نيز پرداخته و دنبالهء فتوحات ايّام ابو بكر و عمر را گرفتهاند و اين كار حتى از عهد معاويه كه حوزهء امارتش شام با بقيه متصرّفات روم شرقى از طرفى و با سرزمين عيسوىنشين ارمنستان از طرفى ديگر مجاور بوده شروع شده و معاويه چند بار بعنوان جهاد به اين حدود لشكر كشيده است . مهمترين لشكركشىهاى معاويه هجوم اوست بقسطنطنيه پايتخت روم شرقى در سال 48 هجرى ليكن با وجود سپاهيان كثيرى كه در اختيار داشته نتوانسته است در حصارهاى آن شهر رخنه كند و منهزم برگشته است . محاصرهء قسطنطنيه بار ديگر از طرف سليمان بن عبد الملك تجديد شد و اين خليفه با برادر خود مسلمه در سال 97 و 120000 سپاهى و عدّهاى كشتى از طرف خشكى و دريا پايتخت روم شرقى را در محاصره گرفت ليكن از عهدهء تسخير آن برنيامد . مسلمه را در آنجا گذاشت و به او دستور داد كه تا شهر را تسخير نكند بشام برنگردد . برادر خليفه قريب سى ماه قسطنطنيه را در محاصره داشت و در اين مدت لشكريان اسلام صدمات بسيار ديدند و اكثر ايشان در نتيجهء مقاومت سخت اهالى و مادهء نارى مخصوصى كه از حصار شهر بر ايشان ميريختند « 1 » تلف شدند . عاقبت در سال 99 چون خبر مرگ عبد الملك رسيد مسلمه دست از محاصرهء قسطنطنيه برداشته مأيوس بشام مراجعت نمود و به اين ترتيب فتح پايتخت روم شرقى بدست سپاه اسلام تا اوّل قرون جديده كه سلطان محمد فاتح آن را گشود ميسّر نشد . عقبة بن نافع در عهد معاويه مردم افريقيه يعنى تونس حاليه از اسلام برگشتند . معاويه را بحكومت افريقيه فرستاد و آن مرد ستمكار پس از ورود به آنجا جماعت انبوهى از مردم را از دم شمشير گذراند و چون در اين قسمت شهرى نبود كه والى
--> ( 1 ) - اين مادهء سوزان به آتش يونانى Feu gregeois معروف شده است .